Czy płacić okup po ransomware
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ale są konkretne fakty, które warto znać, zanim firma podejmie tę decyzję pod presją czasu.
Dlaczego zapłata nie jest prostym rozwiązaniem
Zapłata okupu nie gwarantuje odzyskania danych: część ofiar mimo zapłaty nie dostaje działającego klucza deszyfrującego albo dostaje narzędzie, które odtwarza dane częściowo lub uszkadza je dodatkowo.
Zapłata potwierdza też atakującym, że dana firma płaci, co realnie zwiększa ryzyko kolejnego ataku w przyszłości, czasem tej samej grupy przestępczej.
- brak gwarancji, że deszyfrowanie w ogóle zadziała poprawnie
- zapłata może oznaczać większe ryzyko kolejnego ataku
- w niektórych jurysdykcjach zapłata okupu grupom objętym sankcjami jest nielegalna
Co warto zrobić zamiast płacić od razu
Pierwszy krok to sprawdzenie, czy dla danego wariantu ransomware istnieje już publicznie dostępne narzędzie deszyfrujące (np. w projektach typu No More Ransom), dla części starszych rodzin ransomware takie narzędzia istnieją.
Drugi krok to ocena, czy backup pozwala odtworzyć dane bez płacenia okupu, nawet częściowe odtworzenie może być tańsze i pewniejsze niż zapłata bez gwarancji.
- sprawdź dostępność darmowych narzędzi deszyfrujących dla danego wariantu
- oceń realny zakres odtworzenia danych z backupu
- skonsultuj decyzję z prawnikiem i, jeśli to możliwe, z CERT Polska
Jak podjąć tę decyzję, jeśli jednak do niej dojdzie
Decyzję o zapłacie warto podejmować z udziałem prawnika (kwestie legalności, sankcji, ubezpieczenia) i, jeśli to możliwe, specjalisty od reagowania na incydenty, a nie wyłącznie pod presją licznika czasu wyświetlanego przez atakujących.
Niezależnie od decyzji, incydent warto zgłosić do CERT Polska i, jeśli dotyczy danych osobowych, rozważyć obowiązki wynikające z RODO.
- nie podejmuj decyzji w pojedynkę i pod presją czasu atakującego
- skonsultuj się z prawnikiem w sprawie legalności i ubezpieczenia
- zgłoś incydent do CERT Polska niezależnie od decyzji o zapłacie
Powiązane artykuły
Najczęściej zadawane pytania
Czy zapłata okupu gwarantuje odzyskanie danych?
Nie. Część ofiar mimo zapłaty nie odzyskuje pełnego dostępu do danych lub dostaje narzędzie działające tylko częściowo.
Czy zapłata okupu jest legalna w Polsce?
To zależy od okoliczności, w tym od tego, czy grupa przestępcza jest objęta sankcjami międzynarodowymi, warto to skonsultować z prawnikiem przed podjęciem decyzji.
Czy warto zgłosić atak ransomware, nawet jeśli firma planuje zapłacić?
Tak: zgłoszenie do CERT Polska może pomóc w identyfikacji wariantu ransomware i dostępnych narzędzi deszyfrujących, niezależnie od decyzji o zapłacie.
Co jest najlepszą ochroną przed koniecznością wyboru “płacić czy nie”?
Działający, przetestowany backup odizolowany od sieci produkcyjnej, wtedy pytanie o okup w ogóle nie musi się pojawić.
Chcesz sprawdzić, jak to wygląda w Twojej firmie?
Krótki audyt pokazuje, które elementy warto poprawić najpierw, żeby ograniczyć ryzyko i nie przepalać budżetu.